5 Ağustos 2018 Pazar

Patates Yetiştirme Teknikleri - Tohum, Toprak Hazırlığı, Dikim zamanı



Patates ihtiva etmiş olduğu nişasta, protein B1, B2 ve C vitaminleri ile bazı mineral maddeler sebebiyle tahıllardan sonrasında en çok insan beslenmesinde ve sanayi ham maddesi olarak tüketilen bir bitkimizdir. Patates çeşitli iklim koşullarına kolayca adapte olabilmesi, ucuzluğu, alternatif bitkilerle kıyasladığında birim alandan fazla verim alınması, besin değerinin yüksek oluşu şeklinde nedenlerden dolayı ülkemizde değişik bölgelerde üretilmektedir. Üretimde yüksek ve kaliteli üretim için yetiştirilecek bölge seçiminden toprak hazırlığına, çeşit seçiminden gübreleme ve sulamaya, hastalıklarla mücadeleden münavebeye kadar bir çok yetiştirme tekniğini doğru icra etmek gerekmektedir.

Niğde ve Nevşehir yörelerinde patates üretiminde yaşanan problemler patates üretiminin Konya bölgesine doğru kaymasına niçin olmuştur. Konya bölgesi 2010 yılı itibari ile Türkiye patates üretiminin yüzde 7'sini üretmekte ve averaj 3.7 ton/da verim ile ülke averajının üzerinde bir verim değerine sahiptir.


Tohumluk ve Çeşit Seçimi

Hastalıklardan ari başlangıç materyali patates ziraatının en önemli kısmıdır.Yetiştirilecek patates çeşitlerinde bölge, iklimsel faktörler, Pazar durumu gibi bir çok unsur etkili olmaktadır. Yetiştirici, iyi mi bir ürün elde etmek istediğine önceden karar vermeli, üretim amacını öncede belirlemelidir. Bu kararı verirken üretim yapılan bölgenin şartları dikkate alınmalıdır. Sanayilik, yemeklik, yada tohumluk üretim durumuna bakılırsa ekilecek çeşite karar verilmelidir.

Kaliteli ve hastalıksız tohumluk kullanmak patateste önemli ve mecburi bir durumdur. Patates ziraatında yüksek verim alabilmek için yüksek verimli çeşit kullanma kadar sağlıklı tohumluk yumruların kullanılması da önemlidir. Seçilen çeşit ne kadar yüksek verim potansiyeline sahip olursa olsun, eğer tohumluk yumrular sağlıklı ve istenilen özelliklere haiz değilse hedeflenen verime ulaşmak mümkün olması imkansız.

Patates hastalıkları çoğu zaman yumrularla taşınmakta ve hastalıkların emarelerini yumru üzerinde çıplak gözle görmek mümkün olmamaktadır. Bu nedenle dikimde kullanılacak tohumluk yumruların sertifikalı olmasına büyük özen gösterilmelidir. Türkiye'de patateste seçkin ve orijinal tohumluk üretimleri kafi seviyelerde olmayıp bu konum tohumluk üretim zincirinde kopmalara niçin olmaktadır. Ülkemizde patates ekim alanları için 2010 yılı için 450.000 ton sertifikalı tohumluk ihtiyacı varken üretilip, dağıtılan miktar ise 70.000 ton olmuştur.


3 Yılda Bir Tohum Değiştirilmeli

Patates verimi ve üretimi çoğaltmak yada azaltmadan aynı seviyede tutabilmek için her 3 yılda bir tohumluğun değiştirilmesi ve virüsten ari tohumluk kullanılması gerekmektedir. Genel olarak ülkemizde verimi kısıtlayan ana unsur çeşitten ziyade tohumluktur. Türkiye önemli bir patates üreticisi konumunda olmasına rağmen ıslah edilmiş yerli çeşitlerin azlığı, Almanya ve Hollanda gibi ülkelerden getirilen çeşitlerin kullanılıyor olması, uyarlama kabiliyeti yüksel bile olsa iklimsel değişiklikler sebebiyle patateste verimi düşürebilmektedir.


Münavebe

Patates ziraatı meydana getirilen bölgelerde hastalık ve zararlılardan minimum etkilenmek için ekim nöbeti çok önemlidir. Ayrıca şeker pancarının önce ve sonrasında patates dikimi yapılması durumunda topraktan geçen hastalıkların yoğunluğunu artırma riski vardır.Patates, bir çapa bitkisi olduğundan temiz ve iyi havalanmış bir toprak bırakır. Bundan dolayı ekim nöbeti esnasında önemli bir yeri vardır. Her yıl üst üste patates dikimi yapılan tarlalarda topraktan geçen hastalıkların yoğunluğu artmakta, verimde önemli azalmalar meydana gelmektedir.Bundan dolayı her yıl üst üste aynı tarlaya patates dikilmemelidir.


Toprak Hazırlığı

Toprağın sürekli aynı derinlikten işlenmesi sonucunda, toprak işleme derinliğinin derhal altında (20-25 santimetre) 5-10 cm kalınlığında sert geçirimsiz bir katman doğar ki, bu tabakaya taban taşı adı verilir. Bu katman geçirimsiz bir katman olup, su ve yağışların aşağılara inmesine depolanmasına izin vermezken, nebat kökleri bu tabakayı delip geçemezler.Toprak sıkışması ile birlikte taban taşı oluşumu toprağın fizyolojik, kimyasal ve biyolojik yapısını etkilediğinden nebat gelişiminde ve veriminde önemli azalmalara neden olur. Bu tabakanın kırılması için toprağın kuru olduğu alanlarda “dipkazan" çekilmesi önerilmektedir. Dipkazan toprak kuru iken örneğin Temmuz,Ağustos aylarında 50-60cm derinliğinden çekilmelidir.

Patates benzer biçimde toprak altında yumru oluşturulan bitkiler için bu vaziyet çok önemlidir. Patatesin yumru gelişimi için iyi hazırlanmış ve kabartılmış bir tohum yatağı hazırlanmalı toprağa gevşek bir yapı kazanmıştırrılmalıdır. Toprak sonbaharda tavında iken kulaklı pullukla 20-25cm derinlikten sürülmelidir. İlkbaharda toprak tencere vardığında kazayağı-tırmık kombinasyonu çekilerek gevşek bir tohum yatağı hazırlanarak tarla ekime hazır hale getirilmelidir.


Dikim ve Dikim zamanı

Dikim zamanı belirleyen unsur toprak sıcaklığıdır.Toplam sıcaklığı 8-10 dereceyi bulmuş olduğu süre dikim işlemine başlanabiilr. Konya bölgesi için uygun ekim zamanı 15Nisan-15 Mayıs tarihleri arasıdır. Tohumluk üretimi için 28-35mm çarpındaki yumrular, düzgüsel üretim için ise 35-60mm çapındaki yumrular kullanılmalıdır.Dikimden önce tohumluklar ilaçlanmalıdır. Dikim derinliği daha çok toprak nemi ve sıcaklığına bağlı olarak 4-5cm olmalıdır. Dikilen yumrular minimum 10-15cm toprak örtüsüyle örtülmelidir. Nemin yetersiz olduğu durumlarda derin dikim yapılmalıdır.

Yumru toprak içine dikildikten sonra gözlerden sürgünler doğar.

Bitki, bu sürgünlerden meydana gelir. Topraktan gıda maddesi alıncaya ihtiyaç duyduğu gıda maddesini tohumluk olarak dikilen bu ana yumrudan karşılar. Bir patates bitkisinden sayıları meydana gelmektedir. Sıra arası 70cm sıra üzeri mesafeler ise tohumluk patates üretimi için 20-25cm yemeklik patates üretimi için 30-40cm olmalıdır.