3 Ağustos 2018 Cuma

Kiraz Yetiştiriciliği - Sulama, Budama, Hasat




VİŞNENİN EKOLOJİK İSTEKLERİ

İklim İstekleri 
Kiraz yetiştiriciliğinde iklim faktörlerinden en önemlisi sıcaklıktır. Çiçek tomurcukları –2,4 °C’ ye kadar dayanabildikleri halde, açmış çiçekler –2°C’ de donarlar. Vişnelerin odunsu kısımları ise –40 °C’ ye kadar dayanabilirler. Vişneler düşük sıcaklıklara kirazlardan daha çok dayanırlar. İlkbaharda çiçeklenme kirazlardan daha sonrasında olduğundan vişne çiçeklerinin ilkbahar geç donlarından zarar görme olasılığı daha düşüktür.

Kirazlar için kış dinlenme istekleri vişnelerden daha önemli olup, dinlenmeden çıkabilmeleri için kafi kış soğuğu almaları gerekmektedir. Soğuklama gereksinimları karşılanmamış kirazların çiçeklenmelerinde gecikme ve düzensizlikler görülmektedir. Lambert, Napolyon ve Bing şeklinde yüksek soğuklanmaya ihtiyaç gösteren kiraz çeşitlerinde daha belirgindir. Kirazlarda kış dinlenme isteklerini yeterince karşılayamayışı döllenme yönünden de sorun yaratmaktadır. Çünkü, ılık geçen kışlardan sonrasında, düşük soğuklama ihtiyacı gösteren çeşit, yüksek soğuklama ihtiyacı gösteren çeşitten daha erken çiçeklendiğinden, bu iki çeşit birbirini tozlayıp dölleyemezler. Vişneler ise, kendine verimli olduğundan, bu mevzuda bir problem yoktur. Genel olarak kiraz ve vişnelerde +7, 2 °C’ nin altında soğuklama süresi 1100-1700 saattir. 

Kiraz ve vişne yetiştiriciliğinde, yağışın yıl içinde tertipli olarak yayılması en uygun olanıdır. Genel olarak 600 mm yağış alan yerlerde kiraz, 400 mm yağış alan yerlerde ise vişne yetiştiriciliği sulamaya gerek kalmadan yapılabilir. Kiraz ve vişnelerde çiçeklenme ve meyve oluşumu esnasında havaların yağışlı gitmesi istenmez. Çünkü çiçeklenme süreında yoğun yağmur döllenmeyi güçleştirir ve mantar ziyanının artmasına niçin olur. Gene meyve olgunlaşması esnasında yağabilecek yağmur meyvelerin çatlamasına niçin olarak, pazar kıymetini düşürür.

Toprak İstekleri İyi drene edilmiş, derin, havalanabilen ve yazları düzenli olarak sulanabilen topraklar kirazlar için en uygun topraklardır. İyi drenaja haiz olmayan fakir topraklarda ağaç zayıf gelişir ve seyrek meyve dalları meydana gelir. Yine kuru topraklarda meyveler minik kalır. Taban suyunun yüksek olduğu yerlerde kökler yüzlek kalır ve ağacın gelişimi yavaş olur. Bu şeklinde durumlarda ise ağacın kuraklık ve dondan etkilenme riski artar.

Vişneler ise, toprak açısından daha toleranslıdır. Vişneler kuru, kumlu yada kireçli topraklarda da yetiştirilebilirler. Özellikle idris anacının kullanıldığı yerlerde vişnelerin kuraklığa dayanmaları artar. Vişne için de en ideal toprak kiraz yetiştiriciliğine uygun olan topraklardır.

Vişne Çeşitleri 
Yetiştiriciliği önerilen iki vişne çeşidi olup, ikisi de kendine verimlidir. Herhangi bir döllenme problemi yoktur.
Kütahya : Çok geç, meyvesi yuvarlak, çok iri (6,79 g), koyu morumsu-şarabi renkte, çok sert, çok sulu, azca lifli ve çok iyi kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup, hiç meyve çatlaması yapmaz.
Montmorency : Geç mevsim, meyvesi yuvarlakça, orta iri (4,62 g), kırmızı renkli, orta sert, sulu ve kalitelidir. Ağaçları çok verimli olup, hiç meyve çatlaması yapmaz.

KİRAZ ve VİŞNE BAHÇESİNDE UYGULANAN KÜLTÜREL ve TEKNİK İŞLEMLER

Bahçe Tesisi 
Kapama kiraz ve vişne bahçesi tesis ederken, özellikle kirazlarda iyi bir dikim planlaması gerekmektedir. Vişnelerde döllenme problemi olmadığından tek çeşitle de bahçe tesis edilebilir. Sadece ikinci bir çeşit verimi daha çok arttırır. Kirazlar kendine kısır olduğundan ana çeşitler, dölleyici çeşitten hiçbir süre iki sıradan fazla uzakta olmamalıdır. Bu ilkeyi dikkate alarak gerek döllenme gerekse hasat ve pazarlama kolaylıkları için; bahçeye erkenden geçe doğru olacak şekilde en az 4-5 çeşit, hatta en iyisi de 7-8 çeşit dikilmelidir.

Dikim aralıklarını toprak durumu, anaç, sulama ve gübreleme gibi koşullar belirler. Sadece genel olarak kullanılan dikim aralıkları, yabani kiraz üzerine aşılı kirazlarda 8 x 8, 8 x 6 yada 7 x 7; idris üzerine aşılı kirazlarda 6 x 6, 5 x 6; Stockton Morello klon anacı üzerine aşılı kirazlarda ise 3 x 4 m’ ye kadar düşmektedir. Vişne çöğürü üzerine aşılı vişnelerde 4 x 4, 3 x 4 m olmaktadır.

Sulama senelik yağışın 600 mm ve üzerinde olduğu yerlerde kirazı 400 mm ve üzerinde ise, vişneyi sulamaya gerek kalmamıştır. Bir tek bu yağışların altında ki yerlerde ise yılda 2 – 3 kez sulama yapılması vegetatif ve generatif gelişme açısından yararlı olacaktır.

Gübreleme Kiraz ve vişne bahçelerinde özellikle ilk kuruluş devresinde dekara 2-3 ton yanmış çiftlik gübresi verilmesi ve bunun 2 yılda bir tekrarlanması ağaçların gelimesi açısından yararlıdır. Dikimi izleyen ilk yıllarda, kısaca ağaçların teşekkülü esnasında çok kuvvetli gübre verilmesi sakıncalıdır. Çünkü güçlü vegatatif gelişme gösterir ve meyve teşekkülü gecikir. Sadece verime yatmış ağaçlarda durum farklı olup, bunlara her yıl yukarıda belirtilen çiftlik gübresi haricinde yapılacak toprak ve yaprak analizleri doğrultusunda naturel olmayan gübre verilmelidir.

Budama Kiraz ve vişneler taçlarının gelişimi açısından farklılıklar gösterir. Kiraz çeşitleri genellikle dikili büyüyen bir taç oluştururken, vişne çeşitleri daha yayvan bir taç şekli oluşturur. Bu yüzden kirazlar için piramit yada modifiye önder (değişik doruk dallı) sistem uygulanırken, vişneler çoğu süre modifiye önder ( değişik doruk dallı sistem şeklinde taçlandırılır. Yaygın olarak uygulanan ise her ikisinden de modifiye önder sistemdir. Modifiye önder sisteminde genel esaslar elma ve armuttakinin aynısıdır. Sadece kirazlarda, çatal dalların yarılmaya hassasiyeti sebebiyle kuvvetli çatı dalların oluşturulmasına özel bir dikkat göstermek gerekir.


Fidanlar, tercihen 1.5-2 santimetre. çapında , 150-200cm. Uzunlukta, bir yaşlı ve güçlü olmalıdır. Bu fidanların tepeleri 90-107cm. Den vurulur. önder haricinde seçilen 4 yan dalın ana beden üzerinde birbirlerinden 30cm. Aralıkta ve ana gövde ile aralarındaki açının 45-60° olması gerekir. Çatı teşekkül ettikten sonrasında, ağaçlar çiçeğe yatıncaya kadar çok azca budanmalıdır. Özellikle genç kiraz ağaçlarında dalların yukarıya doğru gelişme eğilimi vardır. Bu bakımdan yan dalların gelişmesine özel bir dikkat göstermek gerekir. şu demek oluyor ki gerek kiraz gerekse vişne ömrü süresince hafifçe budama ister. 

Kimyasal savaşım İlk ilaçlama çiçekler tek tük açtığı süre adım atar. İkinci ilaçlama ise çiçeklerin tümü açmış olduğunda yapılır. Monilyaya karşı etkili maddesi, formülasyonu ve kullanma oranı aşağıda belirtilen ilaçlardan birisi ile kimyasal savaşım uygulanır.

Kiraz Sineği Konukçuları kiraz ve vişne, ara konukçusu hanımeli ( Lomicera ) türleri olan; kiraz sineğinin ergini 4-5mm. Uzunluğunda, thorak (göğüs) siyah renkte, kanatlar şeffaf, 4 adet mavimsi- siyah bant bulunur. Yumurtaları ince, uzun, beyaz renkte, larvalar bacaksız tipte ve krem beyazı renginde, pupası fıçı pupa tipindedir.

Kimyasal savaşım Meyvelere ben düştüğü dönem ilaçlamaya adım atmak için uygun bir dönemdir. Bu ghasret en erkenci çeşide bakılırsa yapılmalıdır. Bu uygun yöntem bahçelere sarı yapışkan vizüel tuzaklar asarak ilk ergin çıkışına bakılırsa ilaçlama yapmaktır.

Hastalık tuzak kontrolleri ile ikinci yada üçüncü bir ilaçlamaya gerek olup olmadığı saptanmalıdır. Kiraz Sineğine karşı etkili maddesi, biçimülasyonu ve kullanma oranı aşağıda belirtilen ilaçlardan birisi ile kimyasal savaşım uygulanır. Son ilaçlama ile hasat arasındaki minimum süreye titizlikle uyulmalıdır.

HASAT, TASNİF ve AMBALAJ

Hasat Kiraz ve vişneler hasat olgunluğuna geldikleri süre toplanmalıdır. Bu ise, meyvenin düzgüsel irilik, rengini ve çeşide özgü tad ve aromasını alması anlamına gelir. Şurası çok iyi bilinmelidir ki, bu türlerde meyveler hasat vakitına doğru iriliklerine büyük ölçüde artırmakta ve böylece verim miktarı % 35-40 artmaktadır. Ekonomik düşünceden dolayı, bazı çok erken olgunlaşan çeşitler istisna edilirse, kiraz ve vişneler çoğu zaman bir defada hasat edilirler ve gene çoğu zaman el ile ve sapları ile birlikte toplanırlar. Toplama esnasında meyve dalcıkları kırılmamalıdır. Toplanan meyveler 3-5 kilo.Lık sepet yada kovalara konur ve ambalaj yerlerine bu şekilde gönderilir.

Tasnif ve Ambalajlama Özellikle kirazlar pazara arz edilirken ekstra, I. Sınıf ve II. Derslik olmak üzere üç sınıfa ayrılırlar. Çapı 20 mm’ den aşağı olmayan, şekil ve renk yönünden tamamen birbirine benzeyen en üstün meyveler extra sınıfa girerler. Gene iyi kaliteli olmakla beraber şekil, renk ve gelişme bakımından hafif özürlü çapı minimum 17 mm olanlar I. Sınıfa girerler. Seçilen bu meyvelerden arta kalan sadece yinede taze, sağlam, yarasız, lekesiz, çatlak olmayan meyveler II. Sınıfa girerler. Bunlarda büyüklük aranmaz.


Bu şekilde seçilen kirazlar, 5 – 10 kilogram’ lık sepet kutular yada 30 x 50 santimetre boyutlarında ki tablalara konularak pazara arz edilir. Ambalaj kaplarının hafif, temiz ve yeni olmaları gerekir. 




Greyfurt Ağacı Yetiştiriciliği - Greyfurt Meyvesinin Faydaları, Budama