4 Ağustos 2018 Cumartesi

Kayısı Yetiştiriciliği




Kayısının Tüketim Alanları

Dünya’da üretilen kayısının önemli bir bölümü sofralık olarak tüketilmektedir. Ancak kayısıda hasat sürecinin kısa olması ve taze kayısının çabuk bozulması sebebi ile kayısı daha çok kurutularak veya işlenerek değerlendirilmektedir.Kayısı dondurularak,konserve yapılarak,pulpu,nektarı çıkarılarak reçel,marmelat, jöle ve krema yapılarak şekerleme,likör, pasta, yoğurt ve dondurma sanayinde kullanılmaktadır.Kayısı çekirdeklerinden tatlı olanları çerez olarak tüketilmekte, acı olanları ise kozmetik sanayinde hammadde olarak değerlendirilmektedir.

Toprak unsuru

Taban ve nemli topraklarda yetiştirilen kayısı ağaçlarının meyveleri sulu, iri ve kuru madde miktarı düşük olduğundan bu topraklarda yetiştirilen çeşitler sofralık olarak değerlendirilmeye uygundur. Buna karşılık kıraç topraklarda yetiştirilen kayısı ağaçlarının meyveleri küçük olup yüksek kuru madde ve düşük su içeriğine haiz olduklarından bu şeklinde çeşitler daha ziyade kurutmalık olarak kullanılır.



Toprak Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar

Meyve ağaçları tınlı, kumlu-tınlı,ve tınlı-kireçli topraklardan hoşlanır.Kökleri derine ineceğinden dolayı taban suyunun minimum 2-4 m. Derinlikte olması gerekir. Aksi takdirde ağaç kökleri havasızlıktan zarar görür ve zamk hastalığına yakalanırlar. Tabansuyu yüksek olan arazilerde ne olursa olsun drenaj hendekleri açılmalıdır.

Kayısı Bahçesinin Kurulması
Bahçe Yerinin Seçimi

Kayısı ağaçları ilkbahar geç donlarından zarar gördüğü için, bahçe yeri seçiminde soğuk havanın oturmuş olduğu ova ve çukur yerlerden ziyade sırt ve yamaç yerler tercih edilmelidir.Kayısı ağaçlarının alt dalları ile vadi tabanında bulunan ağaçlar dondan daha çok zarar görmektedir.

Toprak İşleme

Kayısı bahçelerinde sonbahar mevsiminde toprak 15-20 santimetre. Derinliğinde köklere zarar vermemeye dikkat ederek sürüm yapılması faydalı olur. Çünkü toprağı işlenmiş kayısı bahçeleri kışın yağan yağmur ve kar sularını daha iyi tuttuğundan ağaçlar sağlıklı ve verimli olur. Çiçeklenme yada küçük meyve döneminde meydana getirilen toprak işlemelerinde kök zararlanmasına bağlı olarak çiçek ve meyve dökümü artabilir. Bundan dolayı bu devrede toprak işlenmeden kaçınılmalıdır.

Sulama

Sulama sayısı ve vakitı üzerine toprak ve iklim şartları, sulama esnasında verilen su miktarı, arazinin eğimi ve ağaçta ki ürün miktarı etkilidir.Derin killi ve ağır topraklara daha seyrek, az derin kumlu ve süzek topraklara daha sık su verilir. Genel bir data olarak şu şekilde bir sulama süreci tavsiye edilinebilinir.

• İlk sulama çağla devresinde.

• İkinci sulama hasattan 15 gün önce.

• Üçüncü sulama hasattan daha sonra.

• Dördüncü sulama Ağustos ayında.

• Beşinci sulama Eylül ayında yapılır.

Ağaçtaki meyve miktarının artması, hava sıcaklıklarının yüksek seyretmesi durumunda bu sulama sayılarının ne olursa olsun artırılması gerekir. Hava sıcaklıklarının yüksek seyrettiği dönemde sulama erken bitirilirse kayısı ağaçlarında çiçek tomurcukları gelişmesini tamamlayamamakta, ertesi ilkbaharda açan çiçek sayısı azalmakta, çiçek ve meyve dökümü artmaktadır. Taban suyu yüksek, ağır killi topraklarda kayısı ağaçlarına fazla su verildiğinde ağaçlar zamk çıkarır, yapraklar küçülür, sarıyorır ve zaman içinde kurur. Fakat su tutmayan kumlu topraklarda fazla su meyve iriliğinin artmasına, kuru madde miktarının azalmasına niçin olur.

Gübrelerin Verilme zamanı

Azotlu gübrelerin 2/3’ü ilkbaharda çiçeklenmeden 15-20 gün önce, geriye kalan 1/3 lük bölümü ise hasattan 1-1.5 ay önce (çekirdeğin sertleşip siyah renk aldığı dönem) verilmelidir.Fosforlu ve potaslı gübrelerin bitkiler tarafınca alınabilmesi için toprağa verildikten daha sonra 2.5-3 aylık bir sürenin geçmesi gerekir. Fosforlu ve potaslı gübreler sonbaharda kayısı ağaçları yaprağını döktüğü dönemde verilmelidir.Çiftlik gübreleri de güz mevsiminde fosforlu ve potaslı gübreler ile birlikte verilir.

Seyreltme

Kayısılarda seyreltme sofralık olanlarda yapılır. En iyi seyreltme vakitı çekirdeğin sertleşmeye başladığı zamandır.Seyreltme esnasında küçük meyveler koparılmalı, büyük olanlar bırakılmalı ve 4-8 santimetre mesafe ile seyreltilmelidir.

Kayısı Ağaçlarında Hasat
Kayısıda Hasat süreınınTespiti

Kayısı meyvelerinin tümü ağaç üzerinde bununla beraber olgunlaşmadığından hasat kademeli olarak yapılır. Ağaçta önce üst dallardaki meyveler,sonrasında orta dallardaki, son olarak ise alt dallardaki meyveler olgunlaşır. Hasat da bu olgunlaşma sırasına bakılırsa düzgüsel olarak üç defada yapılır.Kayısıda olgunlaşma meyvenin uç kısmında başlar. Genel olarak hasat vakitı meyvenin daldan bayağı kopması, kabuk yüzeyinin ¾’nün saman sarısı ve meyve etinin ½’sinin sarı renge dönmesi ile anlaşılır. Sofralık kayısılarda hasat süreı belirlenirken kayısıların gönderileceği pazarın uzaklık durumu ve tüketim süresi göz önünde tutulmalıdır. Hasat sırasında sofralık kayısıların meyve eti parmakla basılmış olduğunda ezilmemeli fakat yeşil meyve rengi kayısıya özgü sarı renge dönmüş olmalıdır. Sofralık kayısılar erken hasat edilirse yeterince tatlanmaz, renk ve aroma bakımından geri kalır. Hasat geciktirilirse olgunlaşma ilerleyeceğinden hasat ve taşıma sırasında meyveler çabuk olarak bozulur ve pazarda bekleme süresi kısalır.Genel olarak sofralık ve konservelik kayısılar sert olgun, kurutmalık kayısılar tam olgun, yakın pazara gönderilecek kayısılar ise bu iki olgunluk derecesi içinde hasat edilir.