1 Ağustos 2018 Çarşamba

Ayva yetiştiriciliği - Ayva nasıl dikilir?



Ayva dünyada çok eski senelerden beri bilinmesine rağmen yetiştiriciliği gün geçtikçe artan bir tür olmamıştır. Bir çok ülkede ayva; armut için anaç olarak kullanılmaktadır. Dünya ayva üretimi son verilere bakılırsa 350 000 ton civarındadır. Bu üretim içerisinde 95 000 ton ile Türkiye ilk sırada yer verilmiştir. Diğer önemli ayva üreticisi ülkeler ise sırayla; Çin, Arjantin ve İran'dır.

EKOLOJİK İSTEKLER

İklim: Ayva soğuklara elma ve armuttan daha azca dayanıklıdır. Bunun için bahçe yeri seçiminde dikkatli olmak gerekir. Fakat ayvanın önce sürgün meydana getirip bunun ucunda çiçek açması ilkbahar geç donlarının tehlikeli olduğu yerlerde bir avantajdır. Bazı soğuk bölgelerde de ayva yetiştiriciliği yapılmasına karşın istenen meyve kalitesine ulaşılamamakta ve meyve eti aşırı sert olmaktadır. Ek olarak ayva aşırı nemli ve rüzgarlı iklimlerden de hoşlanmaz. Bu şekilde alanlarda ticari ayva bahçeleri kurulmamalıdır.

Toprak: Ayva; çok ağır, aşırı kireçli ve fazla geçirgen olan toprakların dışında kalan birçok toprak tipinde tertipli sulama yapıldığı taktirde yetiştiriciliği rahatlıkla yapılabilir. Toprak pH sının 6 ? 7 yöreında olması arzu edilir. Aşırı kumlu ve nemsiz topraklarda yetiştirilen meyveler kuru ve boğucu, ağaçlar ise kısa ömürlü olurlar.

ANAÇLAR

Ayva çeşitleri çelik, daldırma ve dip sürgünleri ile çoğaltılabilmelerine rağmen fidan üretiminde ise aşı ile üretim tercih edilir. Aşı ile meydana getirilen üretimlerde anaç olarak Quince - A anacı veya rahat köklenen, ayva çeşitleri ile aşı uyuşmazlığı göstermeyen tipler tavsiye edilmektedir. Fidan üretiminde yaygın olarak durgun T- Göz aşısı uygulanmaktadır.

ÇEŞİTLER

Ayva çeşit sayısı öteki türlerde olmasıyla birlikte varlıklı değildir. Bunun nedeni ise dünyanın birçok ülkesinde ayvanın meyvesi için değil de anaç olarak yetiştirilmesi gösterilebilir. Meyve kalitesi yüksek çeşitler yine yerli çeşitlerimiz içersinde bulunmaktadır.

Eşme: Ülkemizdeki kapama ayva bahçelerinin büyük çoğunluğu bu çeşit ile kurulmuştur. Bazı bölgelerde renginden dolayı Limon ayvası olarak ta isimlendirilmektedir. Meyveleri yuvarlak, sapa doğru biraz up uzun , bolca sulu ve mayhoş tatlıdır. Ağaçlar orta kuvvette bir gelişme gösterir ve meyveler eylül sonu ekim başlangıcında hasat edilir.

Ekmek: Bu çeşidin aynı isimle söylenen birçok tipi mevcuttur. Meyvesi iri sap tarafı dar, karın tarafı geniş , meyve eti gevrek, sulu, mayhoş ve azca tüylüdür.

Şekergevrek: Meyve iri muntazam şekilli, karın tarafı şişkin, sap ve çiçek çukuruna doğruna doğru dardır. Meyve kabuğu ince, gevrek, sulu ve hafif mayhoştur. Ekim ayının ilk haftasında hasat edilir.

Limon : Pazar kıymeti yüksek, meyvesi küresel sap tarafına doğru uzun ve verimli bir çeşittir. Kabuk limon sarısı renkte, meyve eti sarımsı renkte, sert, sulu ve mayhoştur.

Altın : Meyvesi çok iri ve sap tarafında belirgin boyun vardır. Kabuk koyu sarı renkli, üzerinde parçalı pas lekeleri bulunur. Meyve eti altın sarısı renkte, az sulu fakat boğucu değildir.

Tekkeş : Meyveleri iri, şovşli, ince kabuklu, gevrek, sulu, mayhoş ve verimli bir çeşittir. Meyve kabuğu parlak sarı renkli, ince tüylü ve meyve eti gevrektir.

Bu çeşitlerin haricinde; Havan, Gördes, Beyaz, Viranyadevi, Bencikli çeşitlerimiz bulunmaktadır.

BAHÇE KURMA

Ayva bahçesi için uygun olarak seçilen yere bir yaşlı ve sağlıklı fidanlar 4x5 veya 5x6 m aralık ve mesafelerle dikilirler. Verilecek olan aralık - mesafeler toprak tipine ve yetiştirme sistemine göre değişiklik gösterir. Dikim budaması yapılan fidanlar aşı yeri toprak üzerinde duracak şekilde ılıman iklimlerde Kasım ? Ocak ayları arasında dikilmeleri tavsiye edilir. Daha soğuk olan bölgelerde ise fidan dikimi Şubat ve Mart aylarında yapılmalıdır. Yetiştiriciliği meydana getirilen ayva çeşitlerinin çoğu kendine verimli olduğundan tek bir çeşitten kapama ayva bahçesi kurulabilir. Fakat düzgün şekilli meyveler elde etmek için mutlaka tozlanma ve döllenmeye ihtiyaç bulunmaktadır. Bunun için çeşit karışımı yapmakta yarar vardır. Dikim sırasında bahçede sağlıklı bir tozlanma ve döllenme için kesinlikle aynı dönemde çiçek açan çeşit karışımlarına yer verilerek bahçe kurulmalıdır. Aksi takdirde iklimsel olayların negatif gittiği bazı yıllarda meyve tutumu oranlarında ciddi düşüşler yaşanır.

KÜLTÜREL İŞLEMLER

Toprak İşleme: Ayva yüzlek köklü olduğu için toprak işleme mümkün olduğu kadar az yapılmalıdır. Eğer toprak işleme yapılması lüzumlu ise ne olursa olsun derin sürümden kaçınılmalı yüzeysel (10 ? 15 cm) işlemeler yapılmalıdır. Su kaynakları kafi olduğu takdirde örtülü veya yarı-örtülü sistemlerde düşünülebilir. Örtülü toprak işlemede bahçede herhangi bir toprak işlemesi söz konusu değildir. Sadece aşırı boylanmış olan otlar biçilir veya özellikle ağaç altlarında yabancı ot ilaçları ile tertipli bir mücadele yapılır. Yarı-örtülü yada geçici örtülü toprak işlemede ise bahçede toprak işlemenin uygun olduğu ilkbahar ve yaz aylarında işleme yapılır. Güz ve kış aylarında ise bir defa toprak işleme yapılır veya hiç yapılmaz. Özellikle genç bahçelerde yabancı ot ilacı kullanırken dikkatli olunmalı ve ağaç gövdeleri ilacın etkisinden korunmalıdır. Aksi takdirde genç ağaçların gelişmesi bundan negatif etkilenir.

Sulama: Ağaçların sağlıklı bir gelişme gösterebilmesi, düzenli ve kaliteli meyve elde edebilmesi için mutlaka sulamaya ihtiyaç vardır. Sulama sırasında aşırı sudan ve sulama suyunun ağacın gövdesine değmesinden kaçınılmalıdır. İmkanlar ölçüsünde damlama yada mini-yağmurlama sistemleri kurulmasında yarar vardır. Salma ve karık sistemi sulamalardan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Gübreleme:Tüm meyve bahçelerinde olduğu benzer biçimde ayva bahçelerinde de dengeli ve tertipli bir gübreleme yapmak için mutlaka her yıl toprak ve üç yılda bir yaprak analizleri yapılmalıdır. Yapılan analizlerin sonucuna gore de bahçenin gübre ihtiyacı belirlenmelidir. Verilecek olan kimyasal gübreler ağaçların taç iz düşümü içersine fakat asla gövdeye ve köklere temas etmeyecek şekilde uygulanmalıdır. Bitkinin daha fazla gereksinim duyan makro elementler hemen her yıl mikro elementler ise ihtiyaca nazaran verilmelidir. Ayrıca toprağın organik madde miktarına bakılırsa de organik gübrelemeye örutubet verilmelidir.

Budama: Ayva yetiştiriciliğinde budama olayına fidanın alınması ile başlanır. Budamada daha çok ayvanın doğal gelişme şekline yakın olan Goble (vazo, Kase) veya bu şeklin değiştirilmiş varyasyonlarının kullanılmasında (uygulama kolaylığı bakımından) faydalar vardır. Özellikle daha sıcak iklimlerde zirve dallı şekle yakın (seneler ilerledikçe zirve-dal hakimiyeti kayboluyor) bir sistemin uygulanmasında yarar vardır.

HASAT VE VERİM

Ayva hasadı çeşitlere ve bölgelere nazaran değişmekle beraber genellikle Eylül ayının ikinci yarısı veya Ekim ayında yapılır. Meyvenin depo ömrünü uzatmak için hasat elle ve dikkatli bir halde yapılmalıdır. Ayrıca ayvada geç yapılan hasatta meyvenin depo ömrünün kısalması üzerine direkt etkilidir. Bu nedenle vakitında ve doğru yöntemle hasat önemlidir.

Keçi Boynuzu Ağacı, Türleri ve Özellikleri - Keçiboynuzu yetiştiriciliği