26 Temmuz 2018 Perşembe

Kereviz nasıl yetiştirilir? Püf noktaları nelerdir?



Bir kış sebzesi olan kerevizin yaprak sapları ve kökü sebze olarak değerlendirilmektedir. Kereviz tohumu için üretilmesi halinde 2 senelik, sebze için üretiliyor ise tek yıllıktır. Kerevizin üretim alanıyla ekin alanı yıllar içerisinde değişim arz etmektedir. Türkiye’de 1200-1500 hektarlık alanda 18.000-20.000 ton yöreı kereviz üretimi yapılmaktadır. Kereviz protein ve karbonhidrat açısından fakirdir. Vitamin ve mineral açısından zengin olan kereviz insan sağlığı için önemli bir yere sahiptir. Dünyanın pek çok yerinde kereviz yetiştiriciliği yapılmaktadır. Kerevizin anavatanı Avrupa, Hindistan, ABD ve Avustralya olarak kabul edilmektedir. Avrupa’nın pek çok bölgesinde, özellikle de Akdeniz kıyı şeridinde bulunan çukur arazilerde, bataklıklarda ve akarsu vadilerinde yabani kereviz formları bulunmaktadır. Tanımı ve Önemi Yüzyıllar boyu tıbbi bir nebat olarak yetiştirilen kereviz bitkisinin sebze olarak kültüre alınmasının süreı öteki sebzelere bakılırsa çok sonraları gerçekleşen bir gelişmedir. Bugün gerek halk içinde ve gerekse çağdaş tıpta yaygın şekilde kullanılan kereviz, yapısında içerdiği vitamin ve başka maddeler sebebiyle sinirleri yatıştırma, iştah açma gibi özellikleri barındırmasının yanı sıra mafsal ve böbrek hastalıklarının tedavisi amacıyla da kullanılabilen son aşama şifalı özel bir bitkidir.  



Ekolojik İstekleri Kışları ılık, yazlar kurak ve fazla sıcak olmayan yerlerde gelişimi çok iyidir. Yetiştirme zamanında optimum sıcaklık değeri 15-20 derecedir. Yüksek yahut düşük sıcaklık değerleri kereviz için iyi değildir. 30 dereceniz üzerine çıkan sıcaklıklar kerevizi negatif etkisinde bırakır. Kereviz tohumlarının toprakta çimlenmeleri için en az 4 aşama sıcaklık gerekmektedir. -1 dereceye kadar dayanabilen kereviz bitkisini ilkbaharda yaşanmış olan geç donlar olumsuz etkisinde bırakır. -2 derecedeki sıcaklık değerlerinde toprak içinde bulunan kereviz köklerinin yumruları hasar görür. -10 derecenin altındaki düşük ısı değerleri kereviz bitkilerini vernalizasyona uğratır. Bunun sonucunda da erken çiçeklenme vakaı yaşanır. Vernalizasyon vakaı yaşanmış olduğunda bitkilerin yaşı ne kadar büyük olursa çiçeklenme yüzdesindeki artış da o kadar fazla olur. Vegetatif aşamadan generatif aşamaya geçişte kereviz için en önemli etmen düşük sıcaklık değerleridir. 



Kereviz bitkisinin sevdiği iklim çeşidi serin ve ılık iklimdir. Nemli deniz kıyıları ile kuvvetli topraklarda kerevizden bolca miktarda mahsul alınır. Soğuklara fazlaca dayanıklı olan kereviz kurak ve sıcak koşulları sevmez. Kereviz için en iyi gelişme iklimi, yağışın gelişme periyodu sırasında tertipli olarak dağıldığı ve nispeten serin olan iklim tipleridir. Kerevizler ışık şiddeti ve miktarına fazla tepki göstermez. Bununla beraber ışığı da fazla sevmez. Kerevizlerin gölgelik alanlarda gelişimleri daha iyidir. Kerevizler için fazla rüzgar da iyi bir vaziyet değildir. Bununla birlikte havadar alanları severler. Havasız ve ücra yerlerde kerevizin gelişim hızı düşer. Ayrıca bitkide türlü mantari hastalıklara da rastlanır. 



Toprak istekleri bakımından seçici olmayan kereviz bitkisi, bununla birlikte pek çok bitki benzer biçimde kumlu-tınlı toprakları sever ve bu şekilde topraklarda daha iyi gelişim gösterir. Hafifçe bünyeli topraklarda üretim yapılması halinde bitkinin düzenli beslenme ve gübreleme ihtiyaçları sağlanmalıdır. Kereviz bitkileri killi topraklarda üretildiği takdirde yumruların küçük kalması durumu kaynaklanır. Toprağın pH değerine gelindiğinde uygun değer 7 yöreıdır. Toprakta bulunan humus oranının artışı yumru kalitesi ve büyüklüğüyle doğru orantılıdır. 



Önemli Çeşitleri Kereviz sebzesinin iki çeşit üretim şekli vardır. Bunlar kök kereviz ve sap kerevizdir. Bu iki kerevizin aralarındaki farkları şu şekilde açıklayabiliriz: Sap kerevizin sapı yenirken kök kerevizin kök kısmı yenir. Kök kereviz çeşidinde depo kök yapısı doğar. Sap kereviz türünde ise bu oluşum şekli bulunmamaktadır. Üretimi Kerevizlerde meydana gelen tohumlar aslına bakarsanız bir meyvedir. Kerevizin tohumları çok ufak bir boyuta haizdir. Kereviz sebzeler içinde en minik tohumlu sebzelerden biri olarak nam salmıştır. Kereviz tohumlarının kendilerine özgü özel bir kokusu vardır. Tohumlardaki bu kokunun sebebi tohumun bünyesinde yer edinen yağlardan dolayıdır. Tohumlarda bin dane ağırlığının gramaj değeri 0,35-0,50 arasıdır. Bir gramda yer alan toplam tohum miktarı ortalama olarak 2000-3000 tane arası değişim göstermektedir. Kereviz tohumlarında minimum düzeyde çimlenme gücünün yüzde 75 olması istenmektedir. Kontrollü şartlarda gizlenen kereviz tohumları çimlenme özelliklerini ortalama olarak 15 yıl civarı muhafaza edebilmektedir. Kereviz tohumlarının çimlenebilmesi için en ideal ısı değeri 20 – 30 derecedir. Tohumlar bu ısı değerinde 14-15 gün içerisinde çimlenme süreçlerini tamamlar. Kereviz üretiminde kullanılacak olan toprak, ekim veya dikim işlemleri öncesinde çok iyi şekilde hazır hale getirilmelidir. Bu sebepten dolayı toprağın birkaç defa derin bir biçimde sürülerek işlenmesi gerekmektedir. Ekim ile dikimden önce de toprağı bir defa daha derin bir biçimde sürmek gerekir. Sürmenin yanı sıra dekara 4:4:8 oranla fosfor, potasyum ve azot içeren gübremin verilmesi gerekmektedir. ( 12 kilogram P, 12 kilogram N, 24 kilogram k ). 



Kereviz yetiştirme biçimlerinde direkt yetiştirmenin yanı sıra tohum ekimi ile üretim seçeneği de mevcuttur. Fakat birçok ülkede olduğu benzer biçimde ülkemizde de kereviz bitkisinin yetiştiriciliği fide ile gerçekleştirilmektedir. Güzı ılık ve vegetasyon devri uzun geçen bölgelerde direk tohum ekimiyle gerçekleştirilen kereviz yetiştiriciliğinde iyi sonuçlar almak mümkün olmaktadır. Fakat direk tohum ekiminin yerine fide dikimiyle gerçekleştirilen kereviz yetiştiriciliği daha çok tercih edilen yetiştiricilik yöntemidir. Kereviz fidelerini ya hiç şaşırtmadan ılık yastıklarda veya kasalara ekip orada çimlenen toprak üstüne daha sonra da ılık yastıklara şaşırtılması şeklinde yetiştirilir