22 Temmuz 2018 Pazar

Enginar Yetiştiriciliği – Enginar Nasıl Yetiştirilir?



   Papatyagiller familyasının bir üyesi olan ve birçok faydası olduğu kanıtlanan enginar, mavi-mor çiçekli ve çok senelik bir bitkidir. Enginar İlk olarak Etiyopya’da yetiştirilmeye başlanmış ve burada sindirim kolaylığı elde eden bir gıda olarak tüketilmiştir. Daha hemen sonra Avrupa’ya geçerek burada da popüler bir sebze haline gelmiştir. İlk zamanlarda zengin kesimin sofralarını süslese de, günümüzde özellikle bahar aylarında pazarlarda bolca oranda bulabileceğimiz sebzeler içinde yer almaktadır. İçinde bol miktarda A ve B vitamini bulunduran enginar, sindirime yardımcı olmakla beraber safra kesesi hastalıklarına da iyi geliyor. Safra kesesi ve karaciğerde biriken yağ ve nikotinin atılımını sağlamasının yanı sıra ishale, sarılığa, romatizmaya ve yüksek ateşe de iyileştirici bir tesir göstermekte. Faydaları saymakla bitmeyen enginarın nasıl yetiştirileceğini ise yazımızın ilerleyen kısımlarında göreceğiz.

Enginar iyi mi Yetiştirilir?
Bir sebzeyi yetiştirmedeki en önemli nokta, bu sebzenin özelliklerini ve yetiştirilme esnasında istediği ortamı bilmek ve buna bağlı olarak sebzeye en uygun olanakı sunarak sağlıklı bir şekilde yetişip hazır olmasını sağlamaktır. Sebze yetiştiriciliğindeki tüm bu detaylar enginar yetiştirmekte de geçerlidir. Dolayısıyla enginar yetiştiricilerinin de öncelikle enginarın hangi ortamları sevmiş olduğini bilmeleri, daha sonra da sebzeye en uygun ortamı sağlayarak organik ve profesyonel şekilde sebzenin yetişmesini sağlamaları elzemdir. Şimdi enginar yetiştirirken dikkat edilecek etapları tek tek inceleyelim.

Mevsim özellikleri : Enginar yetiştirilirken maksimum dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan noktalardan biri sebzenin yetiştiği mevsim ve bu mevsimin şartları. Enginar aslına bakarsak bir kış sebzesidir. Fakat bunun aksine çok yağışlı veya çok soğuk ortamları değil ılık hava durumunu tercih eder. Çok soğuk ve çok sıcak ortamlarda ise sebzenin belirli kısımları ziyan olacağı için sağlıklı bir sonuç elde etmek olanaksızdır. Örneğin sıfırın altındaki hava sıcaklıklarında enginarın baş ve yaprak kısımları zedelenmeye adım atar, -5 derecenin altında ise tamamen kırılmalar kaynaklanır. 20-25 derece civarlarında enginar olması gerektiğinden daha yavaş bir şekilde gelişimini sürdürür ki bu da enginarın sağlıksız bir şekilde gelişmesine sebep olur. 25 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda ise gelişim tamamen durur. Enginar ekimi, Ege ve Akdeniz bölgesinde çoğu süre Ekim-Kasım aylarında yapılmaktadır. Dolayısıyla hava sıcaklığının 15 derecelerde seyrettiği bölgelerde ve mevsimde enginar yetiştiriciliği yapmak bizlere en sağlıklı sonucu verecektir.

Tohum özellikleri ve çimlenme : Enginarı sağlıklı ve doğru bir şekilde yetiştirmek için tohum özelliklerini ve iyi mi çimleneceğini de iyi bilmek gerekir. Siyaha kaçan koyu kahverengi bir rengi olan enginar tohumu, 4-5 milimetre genişliğinde ve 5-6 milimetre uzunluğunda olduğundan hafifçe oval bir görünümdedir. Güneşi pek sevmeyen enginar tohumları bundan dolayı 25 dereceyi aşmayan sıcaklıkta ve genel anlamda gece karanlık ortamda çimlenme aşamasını bitirir. 4 ila 6 yıl kadar çimlenme özelliğini koruyabilen enginar tohumlarının daha uzun bir süre sonrasında çimlenmesi önerilmediği şeklinde uygun ve sağlıklı da değildir. Ek olarak enginarın yetiştirilmesi en az 4-5 ay süreceği için tohumun ekileceği arazinin mümkün olan en derin şekilde sürülmesi ve sürülme işlemi bittikten sonra hava depolayıp dinlendirilmesi için 3-4 gün yöreı bekletilmesi gerekir.

Sulama : Enginar yetiştirmenin en önemli noktalarından biri de işlenen alanın sulanmasıdır. Bunun sebebi ise kış mevsimi sebzesi olan enginarın özellikle gelişme döneminde çok yoğun su istemesidir. Yaz mevsiminin sonlarında hafifçe su verilerek yavaş yavaş uyandırılan toprak, kış mevsimine yaklaşıldıkça daha çok suyla beslenir. Kış mevsiminde girdiği hasat döneminde ise bayağı fazla bir şekilde su ihtiyaç duyan enginar, bu ihtiyacını ülkemizde çoğu zaman organik yağışlarla karşılar. Yağmurun kafi olmadığı bölgelerde özel sulama sistemleri bu görevi üstlenmektedir. Tüm bunlarla beraber sulama esnasında aşırıya kaçmamak önemli bir kriterdir. Çok az sulama yapmak enginarın gelişimini tamamlayamayıp yarıda kesmesine sebep olacağı şeklinde aşırı derecede su vermek de kökleri çürütür ve enginarı öldürür. çünkü sulamada ölçütü, su oranını kış mevsimine kadar yavaş yavaş artırıp gelişim döneminde mevsim şartlarına bağlı kalmak olmalıdır.

Enginar Hasadı : Tüm bu işlemler doğru uygulanmış olduğunda ve ekilmiş bölgelere yeterli süre verildiğinde enginarın sağlıklı bir ürün olarak toplanması için her şey hazır anlamına gelir. Hasat sırasında en önemli mevzu toprağa ve bitkiye zarar vermemektedir. Enginarların toplanması için toprağa baskı yürütmek yada aşırı kuvvet uygulayarak enginarları köklerinden koparmaya çalışmak gelecek yıllarda verimi oldukca düşüren bir durumdur. Çok yıllık bir nebat olan ve ortalama 10 yıl süresince işlenip ürün verebilecek olan nebat hasat döneminde çok yıpratılmadan özenle korunarak, yeniden hasat edilmek üzere gelecek yıllara bırakılmalıdır.