22 Temmuz 2018 Pazar

Çilek Yetiştiriciliği




ÇİLEK YETİŞTİRİCİLİĞİ

Çilek, Üzümsü meyveler içinde  önemli yer tutmaktadır. öteki birçok meyve türünün hemen hemen pazara sürülmediği aylarda pazarda bulunabilmesi, albenisi ve A, B, C vitaminleri, kalsiyum, demir ve fosfor benzer biçimde mineral madde içinde ne olduğunun oldukça yüksek oluşu, hem sanayiye elverişli aynı zamanda taze olarak tüketilebilmesi bu meyvenin iç ve dış pazarlarda çok tutulmasına ve yüksek fiyatlarla satılmasına niçin olmuştur.  Ara ziraat olarak yetiştirileceği  şeklinde, diğer ürünlerin sınırlı yetiştiği yamaç ve dağ köylerindeki arazide de yetiştirilebilmektedir. 


İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ
İklim  İsteği
Çilek dünya üzerinde birbirinden çok farklı bölgelerde ve ekolojik şartlarda yetiştirilebilmektedir. Bu meyve  -10o C’ ye  kadar özel bir önlem almadan yetiştirilebilir. Çileklerde ilkbahar donları, diğer meyvelerde olduğu kadar büyük zararlara  yol açmaz. Çiçeklenmenin özelliği dolayısıyla, ilkbahar donları, bir tek o anda açan çiçeklere zarar vermektedir. Çiçeklenme vakitı oransal nemin fazla olduğu yerlerde ve yağışlı bölgelerde hastalık sorunu artar.
 Toprak isteği
Çilek genel olarak derin, verimli, iyi drene edilmiş,  rutubet tutma kapasitesi yüksek topraklarda iyi gelişir ve bolca ürün verir. En iyi toprak kumlu-killi, killi ve süzek topraklardır. Kireçli toprakları sevmez,  pH 6.5 dan az olmalıdır.
Yapılabilir. Bunlar karık, yağmurlama ve damla sulama yöntemleridir.

Bölgemizde, sıcak, kurak ve nisbi nemin düşük olduğu göz önüne alınırsa çilek, özellikle ilkbahar ve yaz aylarında ne olursa olsun sulanmalıdır. Dikimi tamamlanan çileklere cansuyu verilerek köklenmeleri sağlanır ve metodu seçildikten sonrasında gerektiğinde sulama yapılmalıdır.İlkbaharda yağış olmadığı durumlarda, haftada bir sulama yapılmalıdır. Damla sulama günlük buharlaşmaya bağlı olarak düşük debi ve su miktarlarında  gmeşhurk  yapılabileceği gibi 3-4 günde bir de  yapılabilir. Hasat bittikten sonra belirtilen sulama aralığı genişletilmelidir. 

Kolların Kesilmesi

Çilek yetiştiriciliğinde kol temizliği verim yönünden çok önemlidir. Kollar kesilmediği süre verim çok düşeceğinden, kollar görülür görülmez alınmalıdır. 

HASTALIK VE MÜCADELE

Çiçeklerde rastlanan en çok yaprak hastalıkları kırmızı kir hastalığı, beyaz leke hastalığı, çilek mildiyösü ve solgunluk sayılabilir. Meyve çürüklük ve hastalıkları olarak Botrytis (esmer çürüklük) en yaygın olanıdır. Kök zararlıları olarak nematod ve dana burnu başta gelir.

Hastalık ve zararlılarla mücadele çilek meyveleri toplandıktan sonra yapılmalı, daha önce yapılması zorunluluğu varsa, ilaçlamadan sonrasında en az 4-5 gün çilek toplanmamalıdır.




Hasat, Ambalaj ve Muhafaza 
 Tamamen kırmızı renk alan çilek olgunlaşmış anlamına gelir. çilek fazla olgunlaştığı taktirde pazar kıymeti  düşüp, nakliyesi zorlaşır.                                                   Çilekler  sofralık olarak kullanılacaksa,  iki günde bir sabahın erken saatlerinde toplanmalıdır. Toplanan çilekler,  gölge bir yere taşınmalıdır. Ambalajı da, meyveleri iyi bir şekilde koruyacak özellikte yapılmış, kutu veya sepetler şeklinde olmalı ve en çok net 500 gram meyve alacak büyüklükte olmalıdır. 


DİKİM ZAMANI
Çilek yetiştiriciliğinde erken ürün elde etmenin yanında geç ürün elde etmede oldukca önemlidir. Fide dikimi kış, sonbahar, ilkbahar ve  yaz dikimi olmak üzere dört şekilde yapılabilmektedir. Kış ve güz dikimi taze fidelerle kışları ılık geçen yerlerde, genel anlamda Kasım-Aralık(kış dikimi), eylül (güz dikimi) aylarında yapılır. Bu dikimlerde verim fazlaca düşüktür. İlkbahar ve Yaz dikimleri frigo fidelerle temmuz-Ağustos(yaz dikimi) ile nisan (İlkbahar dikimi ) aylarında yapılır. Bu dikim şekillerinde diğerlerine göre verim 2-3 kat fazladır. Dikimden  sonraki ilk yıl,  çıkan tüm çiçek ve kollar, ertesi yıllarda ise yalnızca kol alımına devam edilir
Bölgemiz için çilek yetiştiriciliğinde ilkbahar ve yaz dikimi uygulamaları daha başarılı bulunmuştur. Ülkemizde de son yıllarda uygulanmaya başlamış olan frigo fide yöntemi, ilk yılın düşük verimini gidermek, yani ikinci senenin düşük verimi ilk yıl almak için geliştirilmiştir. Bölgemiz için ilkbahar ve yaz dikimi önerilmekle birlikte , henüz en uygun dikim tarihleri tespit edilememiştir. 


FİDELERİN DİKİMİ

Bitkiler plastik torbalar içinde değillerse, köklerini nemli tutmalı, fakat asla ıslak bir ortamda bırakmamalıdır. Yapraklar su içinde tutulmamalı, bitkiler araziye ıslak çuvallarla kaplanmış sepetlerle gdolayılmelidir.
Fideler dikilirken kök boğazcaı kısmı (taç gövdesinin orta noktası) toprak yüzeyi ile aynı seviyede olmalıdır.
Dikim için sökülen fidelerin uzun kökleri varsa dikimden önce 8-10 cm'den kesilmelidir.
Fidelerde fazla yaprak var ise nebat üzerinde genç olanlarında 2-3 adeti bırakılarak diğerlerini yaprak saplarından uzaklaştırmak tutum oranını artırır.
Burada dikkat edilecek husus kök bölgesinde bir hava boşluğunun kalmamasıdır. Bu yüzden fide diken birey, elleriyle yada ayağı ile fidenin çevreındaki toprağı bastırarak sıkıştırması gerekir. 

BAKIM İŞLERİ


 Gübreleme
Yapılacak toprak analizi sonucuna göre gübre verilmelidir.Yoksa, çilek bahçesi tesis edilecek yerin toprağı önce  hayvan gübresi ile gübrelenmeli ve derince sürülmelidir.  Dekara 3-4 ton yanmış ahır gübresi uygulanabilir. Dikimden 1-1.5 ay öncede dönüme 30-35 kilogram N,P,K içeren kompoze gübreler verilmelidir. Damla sulama da  gübreler sıvı gübre seçiminda, damla sulama ile yapılmalıdır.
Malçlama
Yabancı otların çıkmaması, erkenci, kaliteli ve temiz ürün elde edilmesi amacıyla yapılır. Malçlama en ergonomik şekilde plastikle, alternatif olarak da  sap ve samanla yapılabilir.


Bir sonraki yazımız Armut Yetiştiriciliği üzerinedir.Keyifli okumalar dileriz.