30 Temmuz 2018 Pazartesi

Anason nasıl yetiştirilir?




Kökeni tam olarak bilinmemektedir. 

Bugün anason değişik iklim bölgelerinde yayılmıştır. Ancak sıcak iklim bölgelerindeki yaygınlığı daha fazladır. Kültürü biroldukça ülkede yapılmaktadır.


   Botanik Özellikleri: Anason 30-50 (70) cm yükselebilen tek yıllık otsu bir bitkidir.

Kök ince, çok kısa iğ şeklindedir. Sap yuvarlağımsı olup, az veya çok tüylüdür. 

Yapraklar bitkide bulundukları yere nazaran şekiller gösterirler. Alt yapraklar uzun saplıdır., şekilleri yuvarlağımsı kalp yada böbrek şeklindedir. Kenarları azca veya çok derin dişlidir. Orta yapraklar azca yada çok belirgin üç parçalı durumda olup temele doğru daralırlar. Üst yapraklar sapsız olup, genellikle dar mızrak şeklinde üç parçalıdır. Bu yapraklar bir yerde dallanma şekline dönüşmüş görünümdedir. Yapraklar halımsı tüylüdürler. Nebat toprak üstünün son üçte birinde dallanmakta ve bu dalların ucunda şemsiye tipinde seyrek tipli çiçek kümeleri bulunmaktadır. Bir çiçek kümesi 8-15 adet ışınımsı dalcıktan oluşmaktadır.Çiçeklerin muhafaza yaprakları ya yoktur veya tek yapraklıdır. Ufak muhafaza yapraklar ise iplik şeklindedir. Taç yaprakları ise 5 tane olup, beyaz renklidir. Yumurtalık iki tepeciklidir. İkişer torbalı 5 tane etaminleri vardır, yumurtalık iki gözlü dür.

Meyve sık veya kısa tüylü olup, yanlardan hafif basık armut şeklinde iki parçadan doğar.


İklim ve Toprak İstekleri: Anason sıcak, orta nemlilikte iklimden hoşlanır. Özellikle Ege, Marmara ve güney Anadolu bölgeleri iklim yönünden uygun yörelerdir. Çimlenme ve başlangıçtaki gelişme devresinde rutubetli havalardan hoşlanmasına karşın, özellikle çiçeklenme döneminde serin ve nemli havalar bitkilerin hastalıklara yakalanmasına neden olmaktadır. 

Anason özellikle kireç ve besin maddelerince varlıklı hafif yada orta ağırlıktaki topraklardan hoşlanır. Soğuk, ağır ve nemli topraklar anason tarımına uygun değildir. 

Tohumluk: Anasonda 1000 dane ağırlığı meyve parçalara ayrılmış durumda ufak meyvelilerde 1-1.5 gr, büyük meyvelerde 2.5-3 gr'dır. Çimlenme kabiliyeti nin % 70'den azca olmaması gerekir. 

Çimlenme denemesi oda sıcaklığında 21 gün sonrasında tamamlanır. Çimlenme kabiliyeti kısa sürede azalır. Bu yüzden yeni tohum kullanılması öngörülmektedir. Piyasada kökene bakılırsa büyüklükleri çok farklı anasonlar bulunmaktadır. Bunların gelişim hızları da fazlaca değişiktir. Büyük meyveli tip (İspanyol tipi) daha verimlidir. Ek olarak özellikle endüstride çay karışımlarında daha çok aranır. Ufak meyveli tipler ise uçucu yağ bakımından daha zengindir.


Yetiştirme Tekniği: Anason gübrelenmiş çapa bitkilerinden yada tahıllarından sonra gelir. İlk çıkışı çok yavaş geliştiğinden yabani otlara karşı çok hassastır. Bundan dolayı anasonda sıra arası mesafesinin dar tutulması önerilmektedir.

Anason ekimi ılıman iklimlerde ilkbaharda Mart ve Nisan aylarında yapılmaktadır. Hâlbuki subtropik bilgelerde kış aylarında ekimi mümkündür. Verim ekim süreına nazaran büyük varyasyon göstermektedir. Ege bölgesinde elde edilmiş verilere nazaran en uygun zaman Şubat başıdır.

Anasonda ekim serpme ve sıraya olarak yapılmaktadır. Serpme yöntemi, en fazlaca Antalya-Denizli-Burdur ve İzmir yörelerinde yapılmaktadır. Bu benzer biçimde yerlerde yabani otlarla elle devamlı mücadele etme zorunluluğu vardır. Şayet yabani ot fazlalaşır ise verim düşmesi yanında özellikle kötü tesir yapmaktadır. Sıraya yapı lan ekimde, sıra arası minimum 25 santimetre olmalıdır. Ekim düzgüsel tahıl mibzeri ile yapılabilir. Dekara ortalama 2-2.5 kilo tohum atılır. Tohumun fazla derine düşmemesi gerekir. Bu nedenle toprak hazırlığı yapıldıktan sonra ekimden önce bir merdane geçirilmeli, böylece tohumun toprakla teması iyi bir şekilde sağlanmalıdır. Ekim derinliği 1-3 santimetre içinde değişmelidir. İklim koşullarına bağlı olarak ekimden 2-3 hafta sonrasında çimlenme olmaktadır. Anasonda iyi bir gelişme için kafi suyun toprakta bulunması gerekir. 

Anasonda bakım önemli bir yer tutmaktadır. Yabancı ot en önemli sorundur. Mücadelede mekanik yöntem uygulanmakta, özellikte sıraya ekimi yapılanlarda vegetasyon döneminde 2-3 kere çapa yapılması gerekmektedir. Ayrıca kimyasal yöntemden de yararlanılmaktadır. 

Gübreleme anasonda önemlidir. Özellikle azotlu gübre miktarı verim ve kalite yönünden çok önemlidir. Yüksek dozdaki azot bitkinin vegetatif aksamının fazla artmasına neden olmaktadır. Ayrıca yüksek dozdaki azotlu gübre uçucu yağ oranını da belirli ölçüde düşürmektedir. Sadece belirli miktardaki azotlu gübre uçucu yağ oranını düşürmeden verimi arttırmaktadır. 

Anasonda hasat ana çiçek topluluğundaki meyvelerin kahverengileşmeye başladığı devrede yapılmaktadır. Meyveler olgunlukta kolayca döküldüğünden şayet hasada geç kalınacak olursa verim kaybı meydana gelir. Bundan dolayı tam olgunlaşmadan hasat gereklidir. Hasat ya yolunmak ya da biçilmek suretiyle yapılmakta, yolunan yada biçilen bitkilerin demetler yapılarak tarlada yada harman yerinde kurutulması gerekmektedir.

Ege bölgesinde anason hasadı Temmuz başlangıcında yapılmakta ancak bu tarih sıcak bölgelere doğru daha erken zamana, ılıman iklimlerde daha geç devreye kaymaktadır. Kurutulan bitkilerin harmanı çoğu zaman dövenlerle yapılmaktadır. Özellikle biçimden sonra demetler kurtulur. Demetler yağmura maruz kalmamalıdır. Aksi takdirde meyvelerin rengi koyulaşır. Böylece kalite düşer.

Kurutma suni koşullarda da yapılabilir. Ancak bu takdirde kurutma sıcaklığının 35-40 oC'nin üstüne çıkmaması gerekmektedir.

Verim: Anasonda verim bölge ekolojik koşullarına, yetiştirme tekniğine ve kullanılan çeşide gore büyük değişim göstermektedir. Bornova koşullarında İspanya, Çeşme ve Isparta kökenli anasonların Kasım, Şubat ve Mart aylarındaki ekimlerinde en yüksek verim Şubat ekiminden elde edilmiş bulunmaktadır.


Tüketim
Kullanılan bitki Kısmı: Fructus Anisi


İçerdiği müessir Madde: Anason meyvesi uçucu yağ içermektedir. Bunun oranı % 1.5-3 içinde değişmektedir. En düşük uçucu yağ oranının % 2 olması istenir. Uçucu yağın en önemli maddesi Trans-anethol'dur. Bu uçucu yağın % 80-90'ını oluşturur. Anasonun kendine özgü kokusu ve tatlımsı tadı bu maddeden ileri gelmektedir. Anasona kokusunu veren sadece tadı tatlımsı olmayan diğer bir madde de Menthlychavicol-ısoanethol'dur.


Kullanımı : Anason midevi, karminatif, iştah açıcı ve koku verici etkilere sahiptir. Karminatif etkisi mide ve bağlarırsaklarda fermantasyona engel olmasından ileri gelmektedir. Ayrıca anason bazı içkilerin hazırlanmasında da kullanılmaktadır.




Ardıç Yetiştiriciliği